Wilders wordt aangeklaagd voor de misdrijven van ‘discriminatie’ en ‘aanzetten tot haat’, welke hij zou hebben gepleegd onder andere met zijn anti-Islamfilm Fitna en in zijn vele uitspraken tegen de Islam, zoals toen hij de Koran als een “fascistisch boek” omschreef. Een vervolging betekent natuurlijk nog niet een veroordeling, en de rechtbank heeft geijverd dit duidelijk te maken bij het publiek, overigens nog zonder veel succes naar het schijnt. Het is in ieder geval belangrijk te benadrukken dat in tegenstelling tot de suggesties van sommige (buitenlandse) commentatoren, zoals de atheïstische Britse komiek Pat Condell, er geen enthousiasme bestaat voor het vervolgen van Wilders. Het geeft de rechtbank een grote extra werk- en beveiligingsdruk; het Openbaar Ministerie wilde de vervolging überhaupt al niet; de politici van andere partijen zullen niets liever willen dan vrijspraak voor Wilders, omdat alle extra aandacht zijn allure vergroot en men wil verhinderen hem een martelaar te maken voor de ‘rechtse’ zaak.

Niettemin is het iedereen duidelijk dat deze vervolging wel degelijk een zeker inquisitoriaal gehalte heeft. De vervolging alleen al, enkel omwille van een reeks vrij krasse en vijandige uitspraken jegens een religie, zal beslist een ontmoedigend effect hebben op vrije expressie op dit gebied. Potentiële critici, gewone burgers maar ook bijvoorbeeld cabaretiers, zullen meer nog dan ooit met een boog om religie en religieuze kwesties heen lopen. Een situatie dreigt te ontstaan zoals in de dagen van het proces tegen W.F. Hermans over zijn roman Ik heb altijd gelijk, waarin hij vervolgd werd enkel en alleen omdat een figuur in zijn roman onvriendelijke dingen zei over de Rooms-Katholieke kerk. Weliswaar werd hij vrijgesproken, maar het effect was toch om de deken van ‘vrijwillige’ censuur jegens de R.K.-kerk die in die tijd over Nederland lag, nog eens extra verstikkend te maken. Ook wanneer Wilders wordt vrijgesproken, zal toch het effect zijn dat de Islam, diens theologie en diens aanhangers een aura zullen hebben van bijzondere bescherming, en dit heeft zoals gezegd wat in de Amerikaanse jurisprudentie een chilling effect on speech wordt genoemd.

Daar komt nog bij dat de vervolging ook ongewenst is in meer algemeen opzicht. Als men immers vervolgt op basis van het zich beledigd voelen van een bepaalde groep binnen de Islam, bevestigt men daarmee dat datgene wat Wilders heeft aangevallen als ‘de Islam’, inderdaad ‘de Islam’ is. Zo snijdt men critici op de Islam, of bepaalde orthodoxieën daarbinnen, die opereren vanuit een islamitische achtergrond de pas af. Men maakt een religie van een uiting van menselijke hoop en wanhoop tot een maatschappelijk bolwerk, en verklaart dat bovendien onaantastbaar. Dit is uiterst onwenselijk, omdat het juist de institutionele onafhankelijkheid van religie binnen de maatschappij versterkt, en daarmee een pro-klerikaal en een reactionair karakter heeft. Iedere handeling die religie méér maakt dan uiting van persoonlijke hoop en wensen erkent de religie als een eigen bolwerk binnen de staat, en dit is een bolwerk dat altijd en overal enkel schuil zal bieden aan de meest conservatieve, patriarchale en achtergebleven elementen. Een vrijwaring van belediging van religies als geheel is daarom niet alleen strijdig met vrijheid van expressie, maar ondermijnt ook de seculiere staat als zodanig. En juist in een land als Nederland, waar zoveel instituten van staatsinrichting nog steeds een religieus-sectarische vorm hebben ondanks dat het een van de meest nonreligieuze landen ter wereld is, is dat een stap in de verkeerde richting.

Wilders’ generalisaties en simplificaties over de Islam en haar aanhangers en zijn neiging hen als ‘vijfde kolonne’ te presenteren in een geïdealiseerde strijd der civilisaties dienen fel te worden bestreden. Maar de vervolging van Wilders omwille van uitspraken jegens de Islam als zodanig is een stap die aanzienlijk meer zal blijken te kosten dan het oplevert, ongeacht de uitspraak.

Bakker, altijd een moedig man, werd lid van de CPN nog in het midden van de Tweede Wereldoorlog, toen zulks een levensgevaarlijke stap was. Hij werkte als distributeur voor het verzet en colporteerde met het partijblad, De Waarheid.(2) Later werd hij er zelf redacteur van, en daarmee de tweede man van de partij, achter de onbetwiste leider Paul de Groot, die de steun van de Sovjetunie genoot. Bakker werd gekozen tot Kamerlid in 1956 en zou dit blijven tot 1982. Door de loop van de tijd veranderden zijn standpunten wel wat – hij had later enige aarzelingen over de overbekende agressieve manier waarop critici binnen de partij behandeld werden tijdens de moeilijke jaren van het Communisme rond en na de oorlog.(3) Ook bewoog onder zijn leiding de CPN meer in de richting van het zogenaamd ‘Eurocommunisme’ dat afstand wilde nemen van de Sovjetunie en de geschiedenis van het Communisme en een middenweg tussen dat en de sociaal-democratie probeerde te vinden. Saillant detail was hierbij onder andere zijn expliciete steun voor instellingen die door de links sociaal-democratie van ‘Nieuw Links’, dat indertijd de PvdA domineerde, elitair werden gevonden. Bij de discussie over de mogelijke opheffing van het gymnasium als instituut stelde Bakker (geparafraseerd) dat ‘eindelijk nu arbeiderskinderen ook toegang tot het gymnasium hadden, de PvdA het wilde afschaffen’.

De nieuwe koers van de CPN was echter noch politiek noch electoraal erg succesvol, en na de val van de Berlijnse Muur fuseerde de partij, met steun van Bakker, met PPR en PSP tot ‘GroenLinks’. Deze partij ontwikkelde zich verder en verder in de richting van een links-liberale koers, met als gevolg dat Bakker in 1999 zijn lidmaatschap opzegde toen GroenLinks de NAVO-luchtaanvallen op Servië steunde. Ook heeft hij, ondanks voortdurende druk, nimmer zich laten intimideren om het Communisme als zodanig of zelfs maar de geschiedenis ervan in zijn eigen tijd op te geven of af te doen als kwaadaardig. Hiermee toonde hij dat hij van zijn jeugd tot op hoge leeftijd een consistent en weloverwogen strijder was voor de Communistische zaak. Het is dan ook niet meer dan gepaste eer dat de Tweede Kamer een vergaderzaal naar hem vernoemd heeft.

1), 2) Mark Kranenburg, “Voormalig CPN-voorman Marcus Bakker overleden”. NRC Handelsblad (24 Dec. 2009).
3) “Marcus Bakker overleden”. ANP (24 Dec. 2009).

Afgezien van de belachelijkheid van het voorstel is het weer een verdere stap op het pad van de pan-Europese aanval op de moslimminderheden in de respectievelijke landen. Het communisme heeft geen bijzondere liefde voor religie en zeker niet voor Islam, noch wenst het ermee tot een vergelijk te komen. Maar het aanvaardt ook geen uitbarstingen van xenofobie, pogrommentaliteit of andere wapenen van het fascisme. Dergelijke fenomenen worden meer en meer gebruikelijk nu de autochtone ‘witte’ meerderheden op het continent zich meer en meer bedreigd voelen door de slechte economische vooruitzichten en de druk op de kleinburgerij steeds groter wordt als gevolg van ultraliberalisme en de bijpassende crises. Als er op links geen uitweg is zullen de panischen zich een weg proberen te banen op rechts. Het gevolg is een wederopleving van fascistische instincten. Het zou waarachtig één ding zijn geweest als deze specifieke clausule jegens alle religies gold en hun openlijke tekenen van macht en status: dan zou het weliswaar nog steeds symptoom voor oorzaak aanzien, maar tenminste een gerechtvaardigd anticlericaal sentiment inhouden. Maar een even precies als onzinnig uitkiezen van de bouwstructuren van één specifieke religie overtreedt het principe van de gelijke behandeling van religies, of nu positief dan wel negatief, hetgeen van primair belang is voor het liberalisme evenals het socialisme. Om religie en de onderdrukkingen die het helpt te bestaan te bestrijden is, zoals Marx al uitlegde, het bestrijden van de bronnen van die onderdrukkingen. Zoals hij het zo lang geleden uitdrukte:

“De afschaffing van de religie als het valse geluk van het volk is om hun ware geluk te eisen. Om hen op te roepen hun illusies over hun omstandigheden op te geven is om hen op te roepen een omstandigheid op te geven die illusies vereist.”

(3) Daarom zeggen wij ja tegen het ontsluieren van Islam en diens aanhangers zoals met alle andere religies, maar zeggen wij nee tegen directe aanvallen op de oppervlaktefenomenen van enige specifieke religie als zij dienen als vehikel voor fascistische sentimenten. Dit ook moet ons antwoord zijn als Geert Wilders voorstelt hetzelfde voorstel aan de Nederlandse bevolking voor te leggen, zoals hij aankondigt te zullen doen.(4)

1) “Swiss minaret ban may signal new right-wing surge”. Reuters (Nov. 30, 2009).
2, 4) Rob Kievit, “Strong reactions to Swiss minaret ban”. Radio Netherlands Worldwide (Nov. 30, 2009).
3) Karl Marx, “Introduction to A Contribution to the Critique of Hegel’s Philosophy of Right”, in: Deutsch-Französische Jahrbücher [Paris 1844].

De meningen over de val en het verdwijnen van de Sovjetunie waren sterk per blok verdeeld. In de Eerste Wereld werd dit, weinig verbazend, overweldigend als een goede zaak gezien: 79% van de Duitsers, 76% van de Britten en 74% zefs van de Fransen ziet dit zo. Maar in de vroegere deelstaten van de Sovjetunie is dit geheel niet de algemene opinie. In Rusland vindt slechts 22% van de bevolking dit, en zelfs in de Oekraïne, waar de nationalisten zich zoveel als slachtoffer van de Sovjetunie presenteren, is dit slechts de mening van 28%. In India, Indonesië, Pakistan en Egypte vindt een overweldigende meerderheid van de bevolking de val van de Sovjetunie nog steeds een slechte zaak. Dit verschil in standpunt is analoog aan de verschillende percepties van de grootste Sovjetleiders zoals Lenin en Stalin in de wereld. In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is zelfs Lenin zeer gehaat, en Stalin is in het Westen überhaupt spreekwoordelijk voor tyrannie, absolutisme en moord. Maar in veel van de Derde Wereld herinnert men zich Stalin vooral als anti-imperialist en als leider die in durfde te gaan tegen de koloniale machten en die een zwak land sterk heeft gemaakt. Daarom is de algemene opinie over hem veel positiever, en het zelfde geldt nog sterker voor Lenin. De BBC-peiling maakt wederom duidelijk dat er niets voor de hand liggends of evidents is aan de pro-kapitalistische, anti-Sovjetmentaliteit van veel van het Westen. Als men een globale stemming zou houden over zulke onderwerpen, zou er van de ‘consensus’ van Westerse liberalen niet veel overblijven. Dit is niet in ieder opzicht uitsluitend positief, overigens, zoals men kan zien aan het religieus fanatisme, de onwetendheid en het bijgeloof van veel van de arme landen van de wereld, maar het maakt het wel duidelijk dat een Westerling een bredere visie op de politiek moet hebben dan die van de partijen in zijn eigen Parlement om de verdeling van meningen in de wereld te begrijpen.

De peiling geeft ook reden tot hoop. Wanneer de Franse traditie van Communisme op de ene of andere manier nog krachtig leeft, zoals men nog kan zien aan het voortbestaan van verschillende relatief sterke antikapitalistische partijen in dat land; wanneer zelfs in dat bolwerk van kapitaal, de Verenigde Staten, zo’n 15% van ondervraagden het kapitalisme wil afschaffen en 19% de val van de Sovjetunie betreurt; en als zelfs in een land met zulke sterke regressief-nationalistische tendenzen als de Oekraïne de meerderheid van de bevolking de ondergang van de Sovjetunie meer ziet als de ondergang van de Titanic, bestaat er een sterk potentiëel waaruit Communisme kan putten. Dit is des te meer waar omdat de Sovjetunie niet zal wederopstaan zoals het was, en met haar val ook al haar fouten en problemen met zich meegenomen heeft. Het blijvend gevoel van sympathie voor de Sovjetunie en tegen het kapitaal kan dan worden gebruikt als waardevolle aanzet voor een nieuw en beter socialisme.

(1) James Robbins, “Free market flawed, says survey”. BBC News (Nov. 9, 2009).

Hoewel het in de praktijk erg moeilijk is gebleken om een duidelijke definitie te geven van wanneer een oorlog agressief is, is alleen al de vaststelling van de illegitimiteit van agressieve oorlog een grote vooruitgang, zoals Ferencz uitlegt:

Het belangrijkste resultaat van Neurenberg was dat een agressieve oorlog bestempeld werd als internationale misdaad, terwijl het in de hele geschiedenis een nationaal recht was geweest.

(1) Precies dit illegitimiseren van oorlog als middel om internationale conflicten op te lossen betekent een grote overwinning van vrede, civilizatie en menselijke waardigheid op de feodaal-absolutistische noties van oorlog als recht van de souverein en vanzelfsprekend middel tot vergroten van persoonlijke macht. Ferencz’ bijdrage hieraan is enorm geweest: van de 22 hogere SS-functionarissen, waarvan de meesten intellectuelen waren(2), zijn er door zijn bijdrage 13 ter dood veroordeeld en de rest gevangen gezet.

Het is daarom des te belangrijker wat Ferencz te zeggen heeft betreffende de huidige internationale situatie. Op de vraag die veel door de nieuwe linkse ‘haviken’ en ‘goedbedoelende’ liberalen gesteld wordt, namelijk of oorlogen niet noodzakelijk en gerechtvaardigd zijn in situaties van duidelijke genocide zoals in Rwanda, antwoordt hij terecht ontkennend, en legt in duidelijke bewoordingen uit waarom:

(…) Uiteindelijk vind ik dat je onder alle omstandigheden het recht hoog moet houden. Want als je dat niet doet, dan krijg je uiteindelijk toch chaos. En dat kost nog veel meer mensen het leven.

(3)

En dit is fundamenteel juist. Ongeacht welk kwaad wordt vertegenwoordigd door genocide, deportaties, grootschalige handelingen van repressie jegens hele volkeren, en zo voort, het is absoluut noodzakelijk om verdere oorlog op deze grond te verwerpen tenzij er werkelijk een grote internationale dreiging van uit gaat. Immers, de bedoeling van internationaal- en oorlogsrecht is nu juist om de mensheid te beschermen tegen Hobbes’ bellum omnium contra omnes, en dit doel wordt niet gediend met verdere oorlogen die een al bestaand gruwelijk conflict nog eens verder zouden vergroten in schaal en effect. Daarbij komt nog dat humanitaire redenen van oudsher al zijn gebruikt door imperialisten en exploiteurs om hun eigen oorlogen van winst en dominantie te rechtvaardigen, vaak met de meest primaire morele argumenten. Het is een kwestie van leven of dood voor alle volkeren op aarde, en in het bijzonder de kwetsbare, dat wij zulke imperialistische oorlogen niet aanmoedigen of mogelijk maken. En het argument van ‘humanitaire interventie’ doet precies dat.

Dat wil echter niet zeggen dat we niet juist het internationaal recht tot een wapen van vrede tegen deze zelfde imperialistische oorlogen kunnen maken. Dit suggereert Ferencz zelf ook wanneer hij zegt:

De regering-Bush heeft geprobeerd steun van de Veiligheidsraad te krijgen voor de invasie van Irak, maar dat lukte niet. Dat ze toen toch hebben doorgezet, is een duidelijk geval van agressie.

Kortom, het is juist en gerechtvaardigd, wil het internationaal recht meer zijn dan een dekmantel voor kolonisatie en imperiële dwang, dat ook Bush c.s. en dergelijke regeringen aansprakelijk worden gesteld voor hun handelen. Daarbij is het Internationaal Crimineel Strafhof (ICC) een onmisbaar middel, en het is des te meer veelzeggend dat ook de ‘nieuwe wending’ van de regering-Obama geen enkele verbetering in de Amerikaanse houding jegens dit instituut heeft ingehouden: zij bedreigt en chanteert nog steeds alle deelnemende landen en handhaaft de statutaire oorlogsdreiging jegens Nederland zelf, die op laffe wijze door de regeringspartijen met de mantel der liefde bedekt wordt.

(1) Juurd Eijsvoogel, “Interview Aanklager Benjamin Ferencz”. NRC Weekblad (07-13 Nov. 2009), p. 8.
(2) Ibid., p. 7, 9.
(3) Ibid., p. 8.

Verder was hij actief in de Britse Socialist Workers Party en nam vanuit deze hoek een consistent Trotskistische positie in. Hij was lange tijd redacteur van hun blad Socialist Worker en het theoretische tijdschrift International Socialism Journal. Verder voerde hij bekende discussies over economische theorie met andere Trotskistische economisch denkers zoals Ernest Mandel en Alec Nove. Als populair schrijver en spreker heeft hij veel socialistische invloed gehad binnen en buiten het Verenigd Koninkrijk.

(1) http://leninology.blogspot.com/2009/11/chris-harman-rip.html.

Wel zijn er enige statistieken die verklaringen bieden voor het gevoel van onbehagen, met name in de grote steden. Zo blijkt niet alleen dat jongeren het meest slachtoffer zijn van delicten, iets wat met ouderdom afneemt, maar des te belangrijker dat met name de armste 20% van de bevolking het vaakst slachtoffer is. Dit bewijst wederom het vaak geobserveerde fenomeen dat de meeste misdaad die van armen jegens andere armen is. Daarnaast zijn, gecorrigeerd voor leeftijd en urbanisering, autochtonen vaker slachtoffer dan niet-westerse allochtonen. Men kan zich dan indenken dat de autochtone bewoners van de armere wijken in de steden zich dus met enig recht bedreigd voelen (hoewel het verschil niet groot is). De meeste misdaad heeft overigens niet een enorme weerslag op de beleving van veiligheid: slechts 9% van de misdrijven heeft een emotioneel effect op de slachtoffers, volgens de enquêtes, en het percentage van de bevolking dat zich onveilig voelt in het land is ten opzichte van 2004 ietwat gedaald, hoewel het tegen de trend in wel de laatste jaren is toegenomen. Dat laatste is toe te schrijven aan de wijze waarop sommige populistische politici hebben gepoogd door bangmakerij stemmen te werven.

Een veel gehoord weerwoord is dat de misdaad helemaal niet werkelijk gedaald zou zijn, maar alleen het aantal aangiftes afgenomen, omdat mensen de hoop maar helemaal opgeven. Hoewel het al te vaak zo is dat mensen vergeten aangifte te doen, hetgeen tot gevolg heeft dat de politie de zaak wettelijk niet kan behandelen zelfs als dit mogelijk is, is dit toch aanwijsbaar niet een verhullende factor van stijgende misdaad. De aangiftebereidheid van misdrijven ligt op 36%, hetgeen sinds 2004 wezenlijk onveranderd is. Het is overigens zelfs een toename ten opzichte van de jaren ’90. 73% van de bij de politie bekende delicten wordt aangegeven, hetgeen betekent dat, zoals opgemerkt, nog steeds bijna een kwart van de delicten onnodig niet wordt behandeld. Maar het is geen weerlegging van het feit van de dalende misdaad.

Opmerkelijk is dan ook de dramatische stijging van de private beveiligingsbranche in Nederland. De netto-omzet in deze sector is meer dan verdubbeld sinds 2000 en vertegenwoordigt nu 1.7 miljard euro per jaar, ongeveer 0.22% van het totale BNP, terwijl de geraamde schade voor het bedrijfsleven van misdaad ‘slechts’ 622 miljoen euro is. Deze ontwikkeling, samen met de even sterke stijging in de hoeveelheid gevangenen in Nederland, loopt parallel met dergelijke ontwikkelingen elders in de wereld. Hierbij lijkt de gevangenisstaat Amerika tot voorbeeld te dienen, zoals eerder is opgemerkt.(2) De steeds verdere repressie in Nederland, aangewakkerd door de nieuwe populariteit van rechts-populisme en opportunistische praat, leidt tot dramatisch meer gevangenen en langere opsluiting. Toch blijken de aangewakkerde gevoelens van onveiligheid ongegrond te zijn, en ook helpt het niet de misdaad te bestrijden: het oplossingspercentage misdrijven is bij de politie gedaald van 30% in de jaren ’80 tot 23% nu. In de jaren ’90 was dit percentage zelfs nog lager: toch voelden mensen zich toen veiliger dan nu. Kortom, het is nodig tijd dat de bevolking zich niet wapent met privé-beveiligers en repressiemiddelen voor de korte termijn, maar met statistiek.

(1) http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/EC06F697-64DA-49B1-B60B-F3EE4A848FED/0/2009criminaliteitrechtshandhavingpub.pdf.
(2) Zie http://nieuwerijnkrant.wordpress.com/2009/09/08/het-nieuwe-blauw/

Zoals E.H. Carr liet zien in zijn belangrijke boek The Twilight of Comintern, 1930-1935(2), zag KPD-leider Ernst Thälmann het werkelijke gevaar van het Nazisme pas toen het veel te laat was, en zijn leiderschap van de intens verdeelde KPD was grotendeels ineffectief. Weliswaar was dit niet uitsluitend zijn fout: de Comintern-instructies die hij ontving waren even contradictoir en betekenisloos als het beleid van zijn partij, en er was een veel te grote concentratie op het bestrijden van de SPD. Deze laatste heeft ook een aanzienlijk aandeel in de schuld, vaak genegeerd of over het hoofd gezien, aangezien zij even stelselmatig weigerden met de KPD samen te werken. Het is echter onhoudbaar om Thälmann af te schilderen als een effectieve held tegen het Nazisme.

Dat niettegenstaande is er geen enkele reden om een Thälmann-monument nu te verwijderen anders dan kinderachtige wraakzucht van de kant van de rechtervleugel. Het is des te meer ergerlijk omdat er overal beelden en monumenten zijn voor feodale heren an absolute vorsten, die niemand overweegt om om politieke redenen te verwijderen (vermoedelijk terecht). Dit soort hypocrisie is typisch voor het hedendaagse liberalisme.

Hier is het volledige bericht over de roep het monument te redden:

Noch im 70. Jahr des Beginns des Zweiten Weltkrieges mit dem deutschen Überfall auf Polen soll die bedeutende antifaschistische Gedenkstätte in Ziegenhals, die an die illegale Tagung des ZK der KPD und an den Widerstand gegen Hitler in Deutschland erinnert, abgerissen werden. Die Bagger stehen bereit. Der Abriss muß verhindert werden.

Diese Gedenkstätte ist kein bloßer regionaler Ort des Erinnerns in idyllischer Lage am Krossinsee nahe Berlin. Sie ist auch kein bloßes Ehrenmal für einen, wenn auch bedeutenden, Führer der deutschen und internationalen Arbeiterbewegung, für einen antifaschistischen Reichstagsabgeordneten, für dessen Freilassung aus Kerker und KZ sich bis zu seiner Ermordung Antifaschisten aus aller Welt einsetzten. Er hatte gemahnt, „Wer Hitler wählt, wählt Krieg“. Er hatte an diesem authentischen Ort unmittelbar nach der Machtergreifung des Faschismus auch in Anerkennung eigener Mängel zur antifaschistischen Einheitsfront aufgerufen, zur Entfaltung aller Formen des Massenwiderstandes und Massenkampfes gegen die faschistische Diktatur, zum Kampf gegen den wüsten faschistischen Terror und zum Sturz der Hitlerregierung. Er hat sich gegen die Militarisierung des Landes und der Jugend gewendet, um einen neuen imperialistischen Weltkrieg zu verhindern.

Den Erhalt der Gedenkstätte zu sichern ist die Bundesrepublik Deutschland, ist die deutsche Regierung der internationalen Öffentlichkeit schuldig, die nach dem 2. Weltkrieg mit Recht erwarten durfte, dass von deutschem Boden nie wieder Krieg ausgeht. Das Wort ist gebrochen worden. Siehe Jugoslawien oder Afghanistan.

Wie kann sich eine Regierung Deutschlands, das den 2. Weltkrieg begann und in dessen regionalen und kommunalen Parlamenten heute auch Vertreter der Neonazis sitzen, in dem sich rechtsradikale Umzüge und Straftaten mehren und in dem der Antikommunismus grassiert, so geschichtswidrig und verantwortungslos verhalten? Wir fordern, dass die Bundesrepublik ihrer Verantwortung gerecht wird, das Denkmal vor dem geplanten Geschichtsvandalismus zu bewahren.

Wir fordern, dass gewährleistet wird, dass der zu einem nur durch die Denkmalschutzauflagen erklärbaren Schleuderpreis in den Besitz der Immobilie gekommene Brandenburgische Ministerialrat der Verpflichtung gerecht wird, die er mit dem Kauf einging, „eine öffentliche Nutzung . . . weiterhin zu gewährleisten“. Er darf – wie das Berliner Kammergericht Berlin ihm vorhielt – nicht seine Eigeninteressen über den Erhalt der Gedenkstätte stellen.

Als Menschenrechts- und Friedenspreisträger der Gesellschaft zum Schutz von Bürgerrecht und Menschenwürde e.V. GBM fordern wir, auch dem Beitrag Thälmanns und der Kommunisten im antifaschistischen Kampf eine ehrende Erinnerung zu bewahren und ihren hervorgehobenen Wirkungsstätten den Status nationaler Gedenkstätten zu bewahren.

Wir fordern den Erhalt und die Wiedereröffnung der Gedenkstätte in Ziegenhals an historisch authentischem Ort.

(1) http://www.sozialistische-gedenkstaetten.de/br/Ziegenhals/ziegenhals.shtml
(2) E.H. Carr, The Twilight of Comintern, 1930-1935 (London 1982).

Een ander probleem echter met acties in de publieke voorzieningen is de enorme druk die zij zetten op de publieke opinie. Stakingen kunnen zelden slagen als de publieke opinie zich tegen de vakbonden keert; deze laatste staan altijd al bij voorbaat zwakker dan de kapitalisten in een competitief systeem, omdat deze laatste altijd het argument kunnen gebruiken van de wijze waarop de werkgelegenheid van de vakbondsleden afhangt van hoe competitief het bedrijf is. Zo kan een intelligent management altijd de positie van de arbeiders tegen hen keren. In zulke gevallen is het essentieel dat er publieke steun bestaat, zodat de politieke kant van de zaak in het voordeel van de vakbond kan uitvallen en dit middel hen de overwinning kan bezorgen. In publieke voorzieningen echter is het niet de bedrijfsleiding, maar het algemene publiek dat de druk van de staking voelt, en dit kan de stemming spoedig doen omslaan. Dit geldt al helemaal voor openbaar vervoer, waarvan veel mensen zelf afhankelijk zijn voor hun eigen werk. Een gebruikelijke staking in het openbaar vervoer bedreigt dan altijd ook het publiek in diens arbeidspositie.

Privatiseringen, bezuinigingen en langer werken schaden op den duur iedereen, en niet alleen de arbeiders van de specifieke sector die op een gegeven moment in een arbeidsconflict is. Het is daarom belangrijk dat de vakbonden bij hun respectievelijke acties alle steun en sympathie van het publiek blijven houden, en het dient daarom verworpen te worden dat de wet in Nederland en elders het verbiedt te staken om politieke redenen die meer dan alleen een conflict met het directe bedrijfsbestuur betreffen. Niettemin is het van de kant van de vakbonden ook belangrijk dat zij hun acties zodanig inrichten dat deze maximaal schade aanrichten waar dit verdiend is, en het algemene publiek zoveel mogelijk ontzien. Zo is de gewoonte om acties in het openbaar vervoer de vorm te geven van een weigering kaartjes te controleren om deze reden duidelijk superieur aan een staking die het openbaar vervoer als zodanig uitschakelt. Dit geldt mutatis mutandis voor alle acties in publieke instellingen: wanneer de vakbonden het publiek tegemoet komen en de schuld leggen bij de schuldigen, zal het publiek hen op hun beurt de nodige steun bieden. Dit is de enige oplossing voor het dilemma van de publieke staking.

(1) “Rechter verbiedt staking ov”. ANP (6 Oct. 2009).
(2) Adrian Roberts, “Fresh strike wave is set to escalate the dispute”. Morning Star (Oct. 23, 2009).

Hieraan is massaal gehoor gegeven, en de bank is inderdaad failliet gegaan. Scheringa had nog gepoogd om de Nederlandse staat zover te krijgen zijn bank nog eens 100 miljoen euro te lenen om zijn onderneming overeind te houden, maar hieraan heeft de Minister van Financiën, Wouter Bos, terecht geen gehoor gegeven. Ondanks de gewoonte tijdens kapitalistische crises zoals de huidige om de verliezen de collectiviseren waar de winsten geprivatiseerd zijn, erkent de Nederlandse regering nog enige grenzen aan wat men aan gratis kapitaal aan mislukte kapitalisten wil uitdelen. De kleine spaarders zijn sowieso van het faillissement niet de dupe, aangezien rekeningen tot 100.000 euro worden gedekt door de depositoverzekering van DNB, hoewel het wel enige tijd kan duren voordat er wordt uitgekeerd.(3)

Wie wel de dupe is is Dirk Scheringa zelf. De man die vanuit een betrekkelijk eenvoudige achtergrond in Friesland alles op alles had gezet om rijk te worden is nu zijn fortuin van 250 miljoen kwijt. En dit terwijl niet lang geleden hij nog werd geprezen om de stabiliteit van zijn roofbank ten tijde van algemene crisis. Sterker nog, er werden suggesties gedaan dat hij de problemen in de Nederlandse politiek ook wel even zou oplossen, aangezien niemand beter een moeilijke klus kan klaren dan de self-made man, nietwaar? Zo verklaarde hij tegen de Volkskrant:

Onlangs sprak Scheringa nog aan de universiteiten in Groningen en Rotterdam en bij het ministerie van Financiën in Den Haag, zo somt hij op. Dan merkt hij weer eens dat hij toch wat anders in het leven staat dan veel van zijn toehoorders. ‘Ik denk pragmatisch hè. Ik heb niet op de universiteit geleerd. En ik ben ook niet in de politiek gaan werken, zonder ooit écht gewerkt te hebben. Ik heb echt meegemaakt hoe het er in de samenleving aan toe gaat, hoe het werkt. Wij hebben hier meer praktijkervaring en zijn crisisbestendig. We weten wat het is om tegenwind te hebben.’

(4)

Scheringa was expert in zichzelf presenteren als een ‘eenvoudige jongen’ om zijn critici te ontwijken en zijn status te verhogen. Een dergelijk kapitalistisch populisme is in de Verenigde Staten aan de orde van de dag, maar in Nederland en het meeste van West-Europa een gif dat wij dachten reeds lang te hebben verwijderd uit onze politieke aderen.

Des te meer is het sinister welke goede connecties hij bleek te hebben met het liberale establishment van de VVD. Gerrit Zalm, financiëel expert van en namens de VVD en lange tijd beheerder van ‘s lands portemonnee, was er directeur. De oud-staatssecretaris Van Linschoten was commissaris; Frank de Grave, voorheen van Defensie, volgde Zalm op. Ed Nijpels was ook commissaris. Wat hiervan te denken? Als een partij die zo prat gaat op hun zogenaamde kennis van economische kwesties een aanzienlijk deel van hun partijleiding ziet vertrekken na bewezen diensten naar een wurgbank, en deze vervolgens failliet gaat na een dénouement van diens praktijken, hoe serieus kunnen zij dan nog genomen worden?

Ernstiger nog zijn de politieke suggesties die uitgaan van een dergelijk kapitaalpopulisme. Scheringa had net als Colijn zichzelf wel even gezien als redder des Vaderlands in moeilijke tijden; tenslotte wist hij net als de majoor uitstekend hoe men geld moest verdienen met goede connecties, en hoe dit vervolgens politiek uit te buiten. Zoals hij het zelf uitdrukte:

‘Ik ben beschikbaar. Ik wil die kar wel twaalf maanden trekken. Als gevolmachtigd crisisminister op financieel gebied. Om dit op te lossen. Dan denk ik dat de crisis veel korter duurt. Daarna ga ik weer naar mijn baan hier in Wognum.’

En wat waren dan zijn middelen om de “kar te trekken”? In het krantenartikel wordt het als volgt beschreven:

De oplossing? ‘Nederland heeft een ander soort kabinet nodig dat nu eens even niet naar partijpolitieke belangen kijkt, maar alleen bezig is met de vraag hoe alle Nederlanders kunnen overleven.’

Hij praat over het vergemakkelijken van ontslag, maar wel met een goede regeling voor snelle omscholing. ‘Als bedrijven in de huidige situatie door ingewikkelde ontslagprocedures heen moeten, kunnen op zich nog levensvatbare ondernemingen kapot gaan. Dus als een bedrijf minder werk heeft, moet een werknemer binnen een maand ontslagen kunnen worden. Zo iemand moet dan wel een hogere WW-uitkering krijgen, voor langere duur.’

Ook wil Scheringa de bouw stimuleren. Onder meer door bepaalde milieuwetgeving tijdelijk buiten werking te stellen.

(5)

Met andere woorden, de Held van Wognum wilde wel eens afrekenen met al dat moeilijke politieke gedoe. Wat we nodig hebben is iemand met een sterke aanpak, die de staatskas red door eenvoudigweg al die dure werkers maar te laten ontslaan! Hebben wij zoiets eerder gezien? Precies: bij het beleid van Colijn dat uiteindelijk uitmondde in het Jordaanoproer. Resultaat: respectievelijk immense werkloosheid en vijf doden plus zesenvijftig zwaargewonden.(6)

In vergelijking met de grote crisis van de jaren ’30 is de houding jegens de kapitaalpopulisten tijdens deze kleine crisis een stuk skeptischer. Het fiasco van de ambities van Dirk Scheringa draagt hier hopelijk aan bij. Wel blijft het risico steeds bestaan dat in tijden als deze er behoefte ontstaat aan een sterk leiderschap, en dat is ook waarachtig niet zo vreemd, gezien de verraderlijk zwakke en laffe manier waarop de regeringen van de verschillende Westerse landen omspringen met het evident criminele gedrag van hun bezittende klasse. In plaats van hen het zwijgen op te leggen, worden zij beloond door hun nonfunctionele banken en verzekeringsfirma’s overeind te houden ten koste van miljarden aan belastinggeld, terwijl de betrokkenen er met miljoenenbonussen vandoor gaan. Het risico zit hem echter in de suggestie dat de sterke mannen van rechts wel even het probleem gaan oplossen met wat gesundes Volksempfinden, hetgeen een historisch uiterst dubieuze ontwikkeling is. Spijtig als het is voor de fans van AZ en hun immense prestatie om eindelijk eens de heerschappij van de grote drie clubs in het voetbal te doorbreken, het voortijdig beëindigen van Scheringa’s ambities is in dit licht bezien zonder meer een gunstige ontwikkeling. Wat Scheringa zelf betreft, als eenvoudige Friese jongen geven we hem wat eenvoudige oud-Nederlandse gezegden mee: Boontje komt om zijn loontje, en gestolen goed gedijt niet.

(1) “AFM zet koopsompolis-onderzoek bij DSB voort”. RTLZ (13 Oct. 2009).
(2) “Dirk Scheringa biedt DSB-klanten excuses aan”. Elsevier (3 Oct. 2009).
(3) “Dirk Scheringa verliest alles”. De Pers (20 Oct. 2009).
(4) Marc van den Eerenbeemt & Michiel Haighton, “De crisisminister”. De Volkskrant (3 Maart 2009).
(5) Ibid.
(6) Zie: http://www.canonvanamsterdam.nl/venster/jordaanoproer.