De Nieuwe Rijnkrant

Nieuws en Commentaar

Het Nieuwe Blauw

leave a comment »

Bezuinigen en verharden – dat is het nieuws dat de regering de politie te bieden heeft, en hierdoor de politie de burger biedt. Door de economische crisis heeft Minister Ter Horst besloten aanzienlijk te bezuinigen op het budget van de politie, met name de nationale recherche, waardoor de doelstelling om de criminaliteit te doen dalen met 25% in het geding komt. Het moge duidelijk zijn dat een dergelijk doel van meet af aan volstrekt arbitrair is: zoals Loïc Wacquant al opmerkte, men ziet dezelfde regeringen nimmer doelstellingen poneren zoals het met 25% terugdringen van bijvoorbeeld werkloosheid.1

Het betekent an sich dan ook niets dat dit ideaal in het gedrang komt. Ernstiger is echter de algemene toon waarmee deze ontwikkelingen gepaard gaan. Hoewel het bestrijden van misdaad een legitiem doel is, en zorgen over het effectief kunnen tegengaan van onveiligheid daarom niet onzinnig zijn, is het veelzeggend dat de maatschappij tegelijk met het huidige onbehagen op sociaal en economisch gebied een navenant repressieve houding aanneemt. Hierbij komt het zwaartepunt steeds meer op repressie Amerikaanse stijl te liggen, en worden preventieve maatregelen evenals steun voor gevangenen en misdadigers als ‘zacht’ ervaren. De burgerij eist hardheid, en hardheid zal ze krijgen. Zoals Ter Horst het zelf formuleerde: “Lange tijd was de politie ‘de beste vriend’ van de burger en vervaagde de grens tussen agent en maatschappelijk werker. ,,Dat kunnen we ons niet veroorloven. Deze tijd vraagt om een andere rol: de politie is er vooral om de orde te handhaven en criminelen op te sporen”, zei de minister. ,,Uw handelen op straat, uw gevoel voor de situatie, uw manier van bejegenen bepaalt het gezag van de politie.””2 Het is wel een opmerkelijke maatschappij waar de regering aan de ene kant zich onder druk gezet voelt door een (overigens weinig op feiten gebaseerd) onveiligheidsgevoel bij de burgerij, en zich toch aan de andere kant “niet kan veroorloven” dat er maatschappelijk werk wordt gedaan als onderdeel van misdaadbestrijding!

Dit alles past in de trend van neoliberalisme sinds de jaren ’70, die niet alleen in de Verenigde Staten een vervijfvoudiging van het aantal gevangenen met zich mee heeft gebracht, maar ook in Nederland een vermenigvuldiging met vier sinds 1985, een relatieve toename ten opzichte van de bevolkingsgrootte van 182%.2 Met de steeds verdere terugtrekking van de staat uit haar traditioneel geworden sociaal-democratische kaders is de sociale ongelijkheid en onzekerheid met sprongen toegenomen. Dit liberalisme heeft zich samen met sterke immigratie gecombineerd tot een explosieve sociale onrust in de armere wijken en een even sterke collaps in sociale samenhang. Het resultaat is een toename van misdaad, maar minstens zozeer een toename van armoede en isolatie, uitzichtloosheid en uiteindelijk een afkeer jegens de bestaande maatschappij zonder dat deze gekanaliseerd wordt in enige positieve richting. De enige respons van de neoliberale regeringen, of zij zich nu liberaal noemen of niet, is die van het traditionele liberale ingraven van de burgerij: aan de ene kant een sterk wegtrekken van de ‘witte’ en middle class bevolking uit de betreffende wijken en steden evenals een weigering via belastingen bij te dragen aan hun welzijn, aan de andere kant een steeds verdere hang naar directe repressie door de staat. Om de consequenties van dit handelen niet te hoeven inzien, worden alle mogelijke maatregelen getroffen om de onderlagen van de bevolking die zo ontstaan buiten zicht te houden: ofwel in gevangenissen, ofwel door toenemende acceptatie van uitsluiting en discriminatie, ofwel door locatieverboden van allerlei soort, of zelfs maatregelen tegen bepaalde vormen van kleding.

Het doet er dan ook niet toe dat deze maatregelen een dubieuze status hebben wat betreft werkelijke misdaadbestrijding, zeker vergeleken met de socialistische aanpak van preventie, begeleiding, en alternatieve straffen. Misdaad volgt de sociaal-economische verhoudingen, en neemt toe met grotere ongelijkheid evenals in crisisperioden, en neemt af met grotere gelijkheid en in periodes van economische welvaart. Daarbij is het ook zo dat de misdaad doorgaans stelselmatig hoger is, los van economische tendenzen, onder groepen die worden beschouwd als ‘raciale’ of afgezonderde minderheid, zoals in Nederland de Marokkanen.45 Men trekt echter telkens weer de conclusie hieruit dat deze groep als zodanig harder gestraft moet worden, hun sociale voorzieningen beperkt, en zo voort. Het resultaat is dan altijd averechts: door onderdrukte groepen verder te onderdrukken bereikt men slechts dat zij zich verder van de bestaande maatschappij afwenden, zich meer identificeren qua groep, en uiteindelijk is het resultaat meer misdaad en meer ellende en isolatie. De geschiedenis van de zwarte bevolking in de Verenigde Staten sinds de jaren ’70 is hier een sprekend voorbeeld van.

De combinatie van steeds verdere ‘hervorming’ (lees: inperking) van het sociale vangnet van de sociaal-democratische staat aan de ene kant, en de steeds hardere repressie tegen de hierdoor steeds kwetsbaardere en onzekerdere groepen aan de andere kant, zal op den duur de maatschappij duur te staan komen. Liberale idealen van het stimuleren van ‘eigen verantwoordelijkheid’ en individualisme zullen breken op de rotsen van de uit hun beleid voortvloeiende ongelijkheid, totdat Nederland steeds verder (weer) de vormen aan zal nemen van een klassieke liberale kapitalistische staat. Hierbij zal de burgerij zich terugtrekken in hun verdedigde fortificaties, en wat betreft de onderlagen van de bevolking, daar geldt een wezenlijk Hobbesiaanse wereld waar niemand van buitenaf zich nog langer in waagt. Het hedendaagse California is een sterk voorbeeld van een dergelijke ontwikkeling: de witte bevolking van de staat trok zich in de jaren ’70 volledig terug uit de sociaal-democratie en wurgde deze, puur uit angst om een minderheid te worden (wat zij nu ook is). Het resultaat was dat een self-fulfilling prophecy optrad: de zwarte en Latino-bevolking van de staat, navenant armer gemiddeld dan de witte, werd door deze ontwikkeling en de neoliberale de-industrialisatie volledig het tapijt onder de voeten weggetrokken. Het resultaat was sterkere ghettovorming, segregatie en isolatie dan ooit, waaruit weer misdaad en frustratie voortkwam die de witte bevolking verder en verder weg deed trekken. Een negatieve spiraal van fortmentaliteiten bij alle partijen, sociale chaos en ontreddering, totaal failliete regeringsvoorzieningen voor zover deze nog bestaan en een reductie van aanzienlijke delen van de bevolking van een van de rijkste landen van de wereld tot een bijna Derde Wereldniveau was het gevolg.

De sociaal-democratie heeft geheerst dankzij de superieure positie van de witte arbeider in het Westen ten opzichte van de rest. Zodra deze in het gedrang komt, dringt deze arbeider met de burgerij tegelijk aan op de strengste repressie jegens minderheden, en een terugdringing van alle sociale voorzieningen tenzij deze alleen hemzelf ten goede kunnen komen; dit is tenslotte kort samengevat het programma van de PVV van Geert Wilders, maar ook dat van de BNP in het Verenigd Koninkrijk en de partij van Le Pen. Als Nederland op deze koers voortgaat, zoals Ter Horst nota bene aanmoedigt, krijgt het nieuwe blauw op straat een verontrustend bruine tint.

1. Loïc Wacquant, Straf de Armen (Berchem 2006 [2004]), p. 10.->
2. “Ter Horst garandeert: niet minder agenten”. De Pers (7 September 2009).->
3. “Aantal gedetineerden sterk toegenomen”. Nieuwsbericht Openbaar Ministerie (3 Juni 2003). ->
4. Zie bv. Peter Vermaas, “Misdaad in New York:
Repareren van gebroken ramen niet voldoende”, in: TSS: Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken (Mei 2007).->
5. “Samenhang Marokkanen en misdaad”. Trouw (14 November 2003). ->

Written by Matthijs Krul

september 8, 2009 bij 03:33

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: