De Nieuwe Rijnkrant

Nieuws en Commentaar

Wereldwijde meningen verdeeld over kapitalisme, Sovjetunie

leave a comment »

De British Broadcasting Corporation heeft recent een peiling gehouden in verschillende landen van de wereld, waarbij zij de meningen van respondenten vroegen over het kapitalisme en de val van de Sovjetunie.(1) Het resultaat was in sommige opzichten weinig verrassend: de meningen over het huidige wereldsysteem waren globaal sterk verdeeld, en dan wel met name tussen de rijke en de arme landen. Niettemin waren er enkele belangwekkende resultaten. Slechts 11% van alle ondervraagden gaven aan dat het huidige kapitalistische systeem goed werkt, waarbij de meesten hervormingen en verdere regulaties eisten; zelfs 23% verklaarde het “onherstelbaar defect” te zijn. Deze laatste categorie mogen we wel interpreteren als een principiëel antikapitalistische, hetgeen impliceert dat bijna een kwart van de wereldbevolking in de gepeilde landen een absolute oppositie tegen het kapitalisme vormt. Dit is een beter resultaat dan we hadden mogen verwachten. Tegenstand tegen het kapitalisme was het sterkst in Frankrijk, verreweg het meest antikapitalistisch van alle Westerse landen: in dit land gaf maar liefst 43% van de bevolking aan het kapitalisme in zijn geheel te verwerpen, vergeleken met 35% in Brazilië en 38% in Mexico.

De meningen over de val en het verdwijnen van de Sovjetunie waren sterk per blok verdeeld. In de Eerste Wereld werd dit, weinig verbazend, overweldigend als een goede zaak gezien: 79% van de Duitsers, 76% van de Britten en 74% zefs van de Fransen ziet dit zo. Maar in de vroegere deelstaten van de Sovjetunie is dit geheel niet de algemene opinie. In Rusland vindt slechts 22% van de bevolking dit, en zelfs in de Oekraïne, waar de nationalisten zich zoveel als slachtoffer van de Sovjetunie presenteren, is dit slechts de mening van 28%. In India, Indonesië, Pakistan en Egypte vindt een overweldigende meerderheid van de bevolking de val van de Sovjetunie nog steeds een slechte zaak. Dit verschil in standpunt is analoog aan de verschillende percepties van de grootste Sovjetleiders zoals Lenin en Stalin in de wereld. In landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is zelfs Lenin zeer gehaat, en Stalin is in het Westen überhaupt spreekwoordelijk voor tyrannie, absolutisme en moord. Maar in veel van de Derde Wereld herinnert men zich Stalin vooral als anti-imperialist en als leider die in durfde te gaan tegen de koloniale machten en die een zwak land sterk heeft gemaakt. Daarom is de algemene opinie over hem veel positiever, en het zelfde geldt nog sterker voor Lenin. De BBC-peiling maakt wederom duidelijk dat er niets voor de hand liggends of evidents is aan de pro-kapitalistische, anti-Sovjetmentaliteit van veel van het Westen. Als men een globale stemming zou houden over zulke onderwerpen, zou er van de ‘consensus’ van Westerse liberalen niet veel overblijven. Dit is niet in ieder opzicht uitsluitend positief, overigens, zoals men kan zien aan het religieus fanatisme, de onwetendheid en het bijgeloof van veel van de arme landen van de wereld, maar het maakt het wel duidelijk dat een Westerling een bredere visie op de politiek moet hebben dan die van de partijen in zijn eigen Parlement om de verdeling van meningen in de wereld te begrijpen.

De peiling geeft ook reden tot hoop. Wanneer de Franse traditie van Communisme op de ene of andere manier nog krachtig leeft, zoals men nog kan zien aan het voortbestaan van verschillende relatief sterke antikapitalistische partijen in dat land; wanneer zelfs in dat bolwerk van kapitaal, de Verenigde Staten, zo’n 15% van ondervraagden het kapitalisme wil afschaffen en 19% de val van de Sovjetunie betreurt; en als zelfs in een land met zulke sterke regressief-nationalistische tendenzen als de Oekraïne de meerderheid van de bevolking de ondergang van de Sovjetunie meer ziet als de ondergang van de Titanic, bestaat er een sterk potentiëel waaruit Communisme kan putten. Dit is des te meer waar omdat de Sovjetunie niet zal wederopstaan zoals het was, en met haar val ook al haar fouten en problemen met zich meegenomen heeft. Het blijvend gevoel van sympathie voor de Sovjetunie en tegen het kapitaal kan dan worden gebruikt als waardevolle aanzet voor een nieuw en beter socialisme.

(1) James Robbins, “Free market flawed, says survey”. BBC News (Nov. 9, 2009).

Written by Matthijs Krul

november 11, 2009 bij 02:34

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: